Premia w pracy albo dodatkowe zlecenie mogą podnieść roczny dochód, choć sama wypłata nie przesądza jeszcze, że cała kwota zostanie opodatkowana wyższą stawką. W 2026 r. skala PIT ma dwa progi, ale granicę liczy się od podstawy opodatkowania, a nie od sumy przelewów na konto.
Wyższa stawka obejmuje tylko część podstawy ponad próg
- Skala PIT w 2026 r. ma dwa przedziały i stawki 12% oraz 32%.
- Próg odnosi się do podstawy opodatkowania, nie do pensji brutto ani kwoty „na rękę”.
- Przychody rozliczane według skali mogą się sumować, nawet jeśli pochodzą od różnych płatników.
- Wspólne rozliczenie małżonków może zmienić sposób zastosowania skali, jeśli spełnione są warunki ustawowe.
- Zmiany zapowiadane na 2027 r. trzeba odróżnić od przepisów obowiązujących przy rozliczeniu za 2026 r.
W 2026 r. skala PIT nadal ma dwa progi
Wysokość wynagrodzenia brutto może zmylić, bo próg dotyczy podstawy obliczenia podatku. Zgodnie ze skalą PIT za 2026 r. podatek wynosi 12% podstawy do 120 000 zł, pomniejszone o kwotę zmniejszającą podatek, a powyżej tej granicy 10 800 zł i 32% nadwyżki ponad próg. Taką skalę podaje Ministerstwo Finansów.
| Podstawa obliczenia podatku | Sposób obliczenia podatku według skali |
|---|---|
| Do 120 000 zł | 12% podstawy minus 3 600 zł |
| Powyżej 120 000 zł | 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł |
To są progi skali PIT, a nie progi VAT. VAT rozlicza się według innych zasad, więc przekroczenie granicy dochodowej w PIT samo w sobie nie zmienia statusu VAT firmy. Podstawę i formułę skali określa art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ogłoszonej w Internetowym Systemie Aktów Prawnych.
Po przekroczeniu progu 32% obejmuje tylko nadwyżkę
Przy rozliczeniu łatwo pomylić stawkę krańcową z podatkiem od całego dochodu. 32% dotyczy wyłącznie części podstawy ponad próg; wcześniejsza część nadal jest liczona według pierwszego przedziału. Uważam, że to najważniejsze rozróżnienie, gdy oceniasz wpływ podwyżki albo premii na roczny PIT.
Przykład pokazuje skalę różnicy. Jeśli roczna podstawa opodatkowania wynosi 150 000 zł, podatek według samej skali wynosi 20 400 zł: 10 800 zł za pierwszy przedział oraz 9 600 zł od nadwyżki. To obliczenie nie uwzględnia dodatkowych ulg ani innych odliczeń, które mogą zmienić rozliczenie.
Dochody z kilku źródeł mogą wspólnie przesunąć Cię do drugiego progu
Dwie osobne umowy nie oznaczają dwóch osobnych progów. Dochody podlegające skali, na przykład z pracy, emerytury lub umowy zlecenia, są łączone w rozliczeniu rocznym; dlatego każdy płatnik może pobierać zaliczki tak, jakby rozliczał tylko wypłacany przez siebie dochód. Ostateczna kwota wynika z rocznego zeznania, a nie z pojedynczego paska wypłaty.
| Sytuacja | Możliwy skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Masz wynagrodzenie od dwóch płatników | Każdy może pobierać zaliczki bez pełnego obrazu Twoich dochodów opodatkowanych skalą | Porównaj informacje podatkowe od obu płatników z rocznym zeznaniem |
| Łączysz etat z emeryturą lub zleceniem | Dochody podlegające skali mogą razem przekroczyć próg | Uwzględnij je łącznie przy przewidywaniu rocznego PIT |
| Część przychodów rozliczasz ryczałtem albo podatkiem liniowym | Nie każdy przychód trafia do tej samej skali | Sprawdź formę opodatkowania każdego źródła przed dodaniem kwot |
W działalności gospodarczej opodatkowanej skalą punktem wyjścia jest dochód, a nie obrót: przychód pomniejsza się o koszty uzyskania przychodów, a podstawę mogą jeszcze zmienić odliczenia. Inne formy, takie jak ryczałt lub podatek liniowy, rozlicza się odrębnie, dlatego nie należy mechanicznie dodawać ich do dochodów ze skali. Zasady dla przedsiębiorców opisuje serwis podatki.gov.pl.
Wspólne rozliczenie może zmienić wynik dla małżeństwa
Przy wspólnym zeznaniu podatek oblicza się od połowy łącznych dochodów małżonków, a potem mnoży przez dwa. W praktyce może to obniżyć podatek, gdy dochody małżonków wyraźnie się różnią, ponieważ skala jest zastosowana do połowy wspólnej podstawy zamiast osobno do każdej osoby. Preferencja wymaga jednak spełnienia warunków dotyczących małżeństwa i wspólności majątkowej.
Przykładowo, gdy jedna osoba uzyskuje dochód podlegający skali, a druga nie ma dochodu albo zarabia znacznie mniej, wspólne rozliczenie może pozwolić wykorzystać niższy przedział skali w szerszym zakresie. Nie działa to automatycznie w każdej sytuacji: część przychodów opodatkowanych odrębnie nie wchodzi do wspólnego obliczenia. Warunki i sposób złożenia zeznania przedstawia informacja Ministerstwa Finansów o wspólnym rozliczeniu małżonków.
Zapowiadana skala na 2027 r. nie zmienia jeszcze rozliczenia za 2026 r.
W planach na kolejny rok pojawiła się propozycja podniesienia pierwszego progu do 130 000 zł, wprowadzenia stawki 24% dla części dochodu do 150 000 zł i przesunięcia stawki 32% powyżej tej kwoty. To odrębna zmiana legislacyjna, a jej zapowiedzi nie należy stosować do obliczania podatku za 2026 r. Ministerstwo Finansów opisało projektowane rozwiązania na stronie informacji o zmianach w systemie podatkowym.
Dla planowania domowego budżetu lub firmowej wypłaty bezpieczniej więc oddzielić dwa pytania: jaką skalę stosuje się do dochodów w danym roku podatkowym i jaki jest status projektu dotyczącego następnego roku. Przy premii, kilku źródłach dochodu albo wyborze formy opodatkowania sprawdź własną podstawę, zamiast przykładać próg do kwoty brutto.
Przed decyzją sprawdź podstawę, źródła i formę opodatkowania
Jeśli rozliczasz dochody według skali, zacznij od ustalenia, które wpływy podlegają tej formie, a potem sprawdź ich łączną podstawę po kosztach i odliczeniach. Dopiero ten wynik pozwala ocenić, czy część dochodu wchodzi w wyższy przedział. Próg nie oznacza opodatkowania całego dochodu jedną stawką.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady doradcy podatkowego. Przed wyborem formy opodatkowania lub złożeniem zeznania skonsultuj swoją sytuację z doradcą, zwłaszcza gdy łączysz dochody z kilku źródeł albo korzystasz z preferencji podatkowych.
